Mensahe ng UN Secretary-General sa Pandaigdigang Araw ng mga Katutubo, 9 August 2016

ScreenHunter_753 Aug. 09 09.51Ang 2030 Agenda for Sustainable Development  na sinangayunan ng mga lider ng bansa nang taong nakaraan ay naka-base sa prinsipyo na walang dapat maiwan sa pagtahak natin patungo sa mundo ng may kapayapaan at dignidad, oportunidad at kasaganaan. Ang mga katutubo ay isa sa mga grupong madalas mapag-iwanan.

Ang mga katutubo ay nahaharap sa napakaraming hamon, tulad ng diskriminasyon, pag-angkin sa kanilang lupain at karapatan sa lupa, at kakulangan ng natatanggap na serbisyo publiko. Nahaharap din ang mga katutubo sa paglibak sa kanilang katauhan bilang katutubo, sa kawalan ng respeto at pagkilala sa kanilang ambag at kasaysayan, na kitang-kita sa mga aklat aralin at iba pang basahing pang-edukasyon. Ang pagtuturo ay ginagawad sa lengwaheng pambayan, at walang pagkilala sa mga lengwaheng katutubo.

Matindi ang kinahitanan nito. Sa buong mundo, ang mga batang katutubo ay  nagtatapos sa high school na may gradong higit na mababa sa karaniwan. Sa ilang bansa, kulang sa 40 porsiyento ng mga batang katutubo ang nakapagaaral nang tuloy-tuloy. Kakaunti ring batang katutubo ang nakakatapos ng high school. Hindi ito katanggap-tanggap. Hindi natin makakamit ang Sustainable Development Goals kung hindi natin haharapin ang mga pangangailanan sa pag-aaral ng mga katutubo.

Sa mga nakaraang dekada, marami na ring naabot ang mundo sa pagsusulong sa mga karapatan ng katutubo. May tatlong mekanismo na itinatag ang United Nations upang paunlarin ang kanilang kapakanan: ang Permanent Foum on Indigenous Issues; and Special Rapporteur on the Rights of Indigenous Peoples; at ang Expert Mechanism on the Rights of Indigenous Peoples. Nariyan ang Deklarasyon ng United Nations patungkol sa mga Karapatan ng Katutubo na pinagtibay ng General Assembly noong ika-13 ng Setyembre 2007. Ang Deklarasyong ito ang basehan ng pagkilala, pagsusulong, at proteksyon ng mga karapatan ng katutubo.

Noong Setyembre 2014, pinagtibay ng unang World Conference on Indigenous Peoples ang isang dokumentong naglalaman ng mga aksyon upang maipatupad ang Deklarasyon patungkol sa mga Karapatan ng Katutubo. Dahil dito, mayroon tayo ngayong UN System Wide Action Plan upang maisulong ang kaalaman at aksyon tungo sa implementasyon ng Deklarasyong ito ng UN, lalong lalo na sa pambansang antas.

Sa Pandaigdigang Araw ng mga Katutubo sa Mundo, tinatawagan ko ang lahat ng pamahalaan na gawing basehan ang Deklarasyong ito upang paigtingin ang karapatang mag-aral ng mga katutubo at upang bigyang halaga ang kultura at karanasan ng mga katutubo sa paaralan. Pagtulungan nating siguraduhin na ang mga katutubo ay di maiiwan sa pagtahak natin patungo sa adhikain ng Sustainable Development Goals.

Maaring ma-download ang UN System Wide Action Plan sa:  http://bit.ly/1ruOgrs

ScreenHunter_754 Aug. 09 09.56